Author Topic: Minerały, czyli makro i mikroelementy  (Read 1072 times)

Offline BladyMamut

  • Administrator
  • WyBudzony
  • *
  • Posts: 2 560
  • Reputacja: +12/-0
Minerały, czyli makro i mikroelementy
« on: (Sat) 05.04.2014, 13:11:19 »
Minerały, czyli makro i mikroelementy

Z prochu powstałeś i w proch się obrócisz. Ta konkluzja to fundamentalne prawo natury mówiące, że jako mieszkańcy tej Ziemi jesteśmy zbudowani z tych samych pierwiastków, co ona. Wskazuje ono, skąd powinniśmy czerpać wszystkie substancje niezbędne nam do życia. Czy to znaczy, że powinniśmy jeść ziemię; glebę zawierającą pierwiastki życia? Mogłoby tak być, ale wówczas musielibyśmy zjadać niewyobrażalne ilości gleby, by nasz organizm mógł pobrać dostateczną ilość substancji mających wartość biologiczną. Natura urządziła to inaczej.

Łańcuch pokarmowy

Człowiek stoi na szczycie łańcucha obiegu materii ożywionej, zwanego łańcuchem pokarmowym. Pierwszym ogniwem tego obiegu są rośliny pobierające z gleby pierwiastki i związki chemiczne potrzebne do budowy żywych komórek. Inaczej mówiąc: w organizmach roślin zachodzi kumulacja biologiczna związków niezbędnych do życia. Kolejnym ogniwem tego łańcucha są zwierzęta odżywiające się roślinami, w których organizmach następuje dalsza kumulacja biologiczna. A zatem, jedząc mięso zwierząt oraz rośliny, niejako na skróty, pobieramy z gleby wszystkie niezbędne nam do życia pierwiastki i związki chemiczne.

Makro- i mikroelementy

Podział składników mineralnych na makroelementy oraz mikroelementy jest podziałem umownym. Do makroelementów zalicza się pierwiastki, których dzienne zapotrzebowanie dla osoby dorosłej wynosi powyżej 100 mg, a są to: wapń, fosfor, sód, potas, magnez, chlor i siarka. Do mikroelementów zalicza się pierwiastki, których dzienne zapotrzebowanie wynosi poniżej 100 mg, a są to: żelazo, miedź, cynk, mangan, molibden, jod, fluor, selen, chrom i kobalt.

Pierwiastki, na które dzienne zapotrzebowanie jest „śladowe” (liczone w mikrogramach) nazywane są pierwiastkami śladowymi.

Minerały w pożywieniu

W obecnych czasach w ludzkich organizmach coraz częściej występuje deficyt minerałów, o czym świadczy dynamicznie rozwijający się rynek suplementów diety, zawierających najrozmaitsze minerały w najrozmaitszych proporcjach. Przyjmowanie ich niekoniecznie wpłynie na poprawę naszego zdrowia, bowiem nigdy nie wiadomo, ile których minerałów w danym momencie potrzebuje nasz organizm i w jakich proporcjach z witaminami, z którymi substancje mineralne zawsze współdziałają. Ponadto, wiele pierwiastków jest wchłanianych wyłącznie w połączeniu z odpowiednimi aminokwasami.

Z drugiej strony, w przypadku niedoboru minerałów, w ich miejsce wchodzą metale ciężkie i inne pierwiastki szkodliwe dla organizmu ludzkiego. Na przykład przy niedoborze magnezu, w tkankę mózgową wnika ołów, a przy niedoborze jodu tarczyca pobiera fluor, cez oraz radioaktywny jod.

Prócz jodu, którego brakuje w niektórych rejonach, w pożywieniu zgodnym z zasadami zdrowego odżywiania minerały występują w ilościach wystarczających do pokrycia potrzeb organizmu. Najczęstszą przyczyną niedoboru minerałów w organizmie są problemy z wchłanianiem, których można uniknąć dzięki systematycznemu oczyszczaniu przewodu pokarmowego. Jeśli w przewodzie pokarmowym minerały znajdują się w odpowiednich ilościach i proporcjach, to organizm pobiera je zależnie od potrzeb. A przecież to on najlepiej wie, czego i ile potrzebuje.

Funkcje minerałów i ich naturalne źródła

Istnieją 22 minerały, których obecność w organizmie jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania, a ich niedobór wywołuje specyficzne objawy niedoboru.

Borjest odpowiedzialny za prawidłowe współdziałanie innych pierwiastków w organizmie człowieka, ale przede wszystkim ma wpływ na kościec, gdyż jest niezbędny do prawidłowej gospodarki wapniowej organizmu i razem z wapniem, magnezem oraz witaminą D reguluje metabolizm, wzrost i rozwój tkanki kostnej oraz ma wpływ na hamowanie procesu osteoporozy.

Nadmiar boru powoduje niepożądany spadek stężenia wapnia w surowicy krwi.

Przy niedoborze boru, organizm trudniej przyswaja wapń, fosfor i magnez, co przyspiesza proces rzeszotnienia kości. Bor jest odpowiedzialny za utrzymanie właściwego stężenia estrogenów we krwi, dlatego jego niedobór bywa uciążliwy dla kobiet po menopauzie.

Dobrym źródłem boru jest mleko wiejskie, żółtka jaj, świeże owoce (szczególnie winogrona), orzechy i warzywa strączkowe.

Chlor pod postacią anionu chlorkowego bierze aktywny udział w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej płynów ustrojowych – krwi, limfy i płynów komórkowych. Wspomaga wątrobę w procesie usuwania toksycznych produktów przemiany materii. Jako składnik kwasu żołądkowego, bierze udział w niszczeniu drobnoustrojów zawartych w zjadanym pokarmie. Obecność chloru w przewodzie pokarmowym wpływa na wchłanianie białek, żelaza i wapnia.

Nadmiar chloru, który występuje najczęściej na skutek spożywania chlorowanej wody, niszczy witaminę E oraz naturalną florę bakteryjną jelit.

Niedobór chloru – spowodowany niedostateczną ilością w pożywieniu soli z jednej strony, oraz często występującymi wymiotami, biegunkami, silnym poceniem się i zaburzeniami funkcjonowania nerek z drugiej – może wpłynąć na złe przyswajanie białek, żelaza i wapnia, a także na niedostateczne likwidowanie bakterii w żołądku oraz pasożytów w jelicie cienkim.

Dobrym źródłem anionu chlorkowego jest sól kuchenna (chlorek sodu), mięso zwierząt oraz sole mineralne zawarte w pokarmach pochodzenia roślinnego, głównie warzywach, a także w skórkach niektórych owoców.

Chrom stabilizuje poziom glukozy we krwi, obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów oraz kontroluje uczucie apetytu. Pobudza aktywność komórek beta trzustki i tym samym wpływa na produkcję insuliny. Zwiększa magazynowanie glukozy w mięśniach i wspomagając syntezę glikogenu mięśniowego przeciwdziała otyłości.

Nadmiar chromu występuje najczęściej na terenach przemysłowych, gdzie z braku dobrego systemu neutralizacji pyłów, zbyt wiele tego pierwiastka unosi się w powietrzu. Wdychanie pyłu chromianowego zwiększa zapadalność na astmę oraz chromianowego raka płuc lub oskrzeli.

Niedobór chromu powoduje otyłość, wzrost poziomu glukozy i cholesterolu we krwi oraz choroby układu krążenia.

Najlepszymi źródłami chromu organicznego są drożdże piwne i wołowa wątroba. Sporo chromu znajduje się w ziemniakach pieczonych bądź gotowanych w mundurkach, wołowinie, świeżych warzywach i niektórych owocach, zwłaszcza tuż pod skórką, a także w razowym chlebie i serach.

Cyna występuje w wielu tkankach, szczególnie w mięśniach, kościach, płucach, korze nadnerczy, mózgu, wątrobie, tarczycy i śledzionie. Pełni ważne funkcje w przemianie materii, gdyż bierze udział w wielu reakcjach bioelektrycznych, zachodzących w komórkach organizmu, i jest niezbędna jako czynnik wzrostu.

Cyna w nadmiernej ilości, w postaci nieorganicznej, do organizmu człowieka przedostaje się głównie z żywnością pochodzącą z konserw, których opakowania wykonane są z ocynowanej blachy, lub w wyniku przenikania związków cynowych z opakowań mas plastycznych. Nadmiar cyny w organizmie może zdarzyć się także w wyniku picia wody skażonej związkami cyny oraz wdychania oparów wodoodpornych farb, zawierających związki cyny. Nadmiar cyny hamuje procesy oddychania komórkowego i działa toksycznie na grasicę, drogi żółciowe oraz układ nerwowy. Związki cyny mogą przeniknąć do organizmu także przez skórę w wyniku kontaktu zewnętrznego, powodując uszkodzenie wątroby i przewlekłą egzemę.

Niedobór cyny w organizmie może być przyczyną zaburzeń wzroku, wstrzymania wzrostu paznokci, wypadania włosów, gorszego przetwarzania pokarmów oraz opóźnienia refleksu.

Organiczne związki cyny znajdują się w mięsie zwierząt, jajach, mleku i jego przetworach, w orzechach laskowych i włoskich, a także w drożdżach. Niewielkie ilości cyny zawierają wszystkie zielone rośliny warzywne, a najwięcej szczaw.

Cynk jest niezbędnym składnikiem około 70 enzymów biorących udział w różnorodnych przemianach ustrojowych, takich jak:
*synteza białek i kwasów nukleinowych,
*kurczliwość mięśni,
*produkcja insuliny,
*utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu,
*czynności prostaty oraz narządów rozrodczych i mózgu,
*utrzymanie optymalnego stężenia witaminy A we krwi i jej zużycia przez tkanki,
*regulowanie ciśnienia krwi i rytmu pracy serca,
*funkcje wydzielnicze skóry,
*poziom cholesterolu we krwi,
*odporność skóry na infekcje,
*detoksykacja alkoholu w wątrobie,
*ochrona żółtej plamki oka przed zmianami zwyrodnieniowymi.

Nadmiar cynku w organizmie może wystąpić w wyniku przedawkowania syntetycznych preparatów cynku, spożycia owoców lub warzyw opryskiwanych preparatami cynkowymi, lub żywności przechowywanej w naczyniach cynkowych, a także picia wody z sieci wodociągowej, wykonanej z ocynkowanych rur. Typowe objawy zatrucia cynkiem to uczucie słodkości w ustach, osłabienie, wymioty i niedokrwistość. Nadmierna ilość cynku może ograniczyć wchłanianie miedzi oraz przyśpieszyć wydalanie żelaza z organizmu, co może być przyczyną niedokrwistości.

Typowymi objawami niedoboru cynku są:
*kurza ślepota,
*brak apetytu,
*upośledzenie smaku,
*brak popędu płciowego,
*niedostateczne wykształcenie cech płciowych,
*drżenie kończyn,
*łamliwe paznokcie,
*łamliwość i wypadanie włosów,
*niedobór pigmentu skóry,
*podatność na zakażenia,
*choroby skóry,
*wydłużony czas gojenia się ran,
*rozstępy w skórze,
*wczesne wystąpienie zmarszczek, fałd skórnych i tzw. kurzych łapek,
*pojawienie się białych plam na paznokciach,
*przedłużająca się suchość oczu,
*stany depresyjne i trudności z chodzeniem,
*uczucie znużenia oraz zmiany w gospodarce hormonalnej i aktywności enzymów.

Niedobór cynku u młodych kobiet często powoduje zaburzenia miesiączkowania, a w czasie ciąży wpływa na niedostateczny rozwój płodu, natomiast u dzieci niedobór cynku powoduje spowolnienie procesów wzrostu, w związku z czym niedobór tego pierwiastka jest jedną z głównych przyczyn niedostatecznego rozwoju kośćca, charakterystycznego dla wady rozwojowej zwanej karłowatością.

Najbogatszym źródłem cynku są ostrygi. Spore ilości cynku zawierają także inne produkty żywnościowe, takie jak mięso zwierząt, drożdże piwne, warzywa, ziarna zbóż, pestki dyni i słonecznika, jaja, musztarda ziarnista.

Fluor w organizmie człowieka występuje pod postacią fluorku wapnia, głównie w kościach i szkliwie zębów. Fluorki odpowiadają za twardość szkliwa zębów i przeciwdziałają procesowi rzeszotnienia kości, zwanemu osteoporozą.

W obecnych czasach najczęściej problemem jest nadmiar fluoru, będący następstwem totalnego skażenia środowiska. Fabryki superfosfatów, huty metali i szkła, cegielnie, emaliernie i przemysł naftowy emitują do atmosfery rozpuszczalne związki fluoru. Rośliny pobierają go z gleby albo z powietrza przez liście i akumulują w liściach i owocach. Koncentracja fluoru w liściach roślin z rejonów uprzemysłowionych może być nawet 200 razy większa od ilości fluoru w liściach roślin z rejonów nieskażonych. Także mięso zwierząt karmionych roślinami zatrutymi fluorem zawiera niebezpiecznie wysokie stężenie tego pierwiastka.

Najbardziej charakterystycznym objawem nadmiaru fluoru jest fluoroza zębów, czyli pojawienie się na ich szkliwie maleńkich plamek (zęby wydają się być cętkowane). Cętki początkowo mogą być bielsze od tła, ale w miarę wzrastania zatrucia stają się szare, brązowe, wreszcie czarne. Zęby wyglądają wówczas jakby były dziurawe, są bardzo łamliwe, trudno je plombować, a w zaplombowanych plomby nie trzymają się. Dalszym następstwem zatrucia organizmu fluorem są zmiany w kościach i ścięgnach.

Teoretycznie, niedobór fluoru może być jedną z przyczyn próchnicy zębów, ale takie przypadki w obecnych czasach w zasadzie nie występują. Fluor ma silne działanie bakteriobójcze i stosowanie go w pastach do zębów skutkuje powstrzymaniem rozszerzania się próchnicy poprzez wyeliminowanie bakterii żerujących na osłabionej tkance zębów, co w istocie rzeczy nie usuwa przyczyny próchnicy, którą z reguły jest niedobór wapnia, a nie fluoru.

Fluor w dostatecznych ilościach znajduje się niemal we wszystkich produktach żywnościowych, a w niektórych jest w nadmiarze. Na przykład kryl antarktyczny zawiera trujące ilości fluoru i częste spożywanie potraw z tego skorupiaka, albo mięsa zwierząt karmionych mączką krylową, niesie ze sobą ryzyko zatrucia fluorem.

Fosfor wchodzi w skład wszystkich żywych organizmów. W organizmie człowieka większość, bo około 80% fosforu występuje w połączeniu z wapniem w kościach i zębach. Pozostała ilość fosforu uczestniczy w przewodzeniu bodźców nerwowych, jest budulcem błon komórkowych tkanek miękkich, takich jak: nerki, serce, mózg, mięśnie. Fosfor bierze udział w wielu procesach metabolicznych i reakcjach chemicznych, pomagając między innymi w uwalnianiu energii z tłuszczów, węglowodanów i białek. Odgrywa ważną rolę w regularnej pracy serca oraz jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania nerek. Jest potrzebny podczas wzrostu i naprawy uszkodzonych tkanek, podtrzymuje witalność organizmu, a także łagodzi bóle w zapaleniu stawów.

Zwiększone spożycie fosforu wywołuje naruszenie równowagi pozostałych minerałów, szczególnie poziomu wapnia.

Niedobór fosforu objawia się ogólnym osłabieniem, nieprawidłową budową masy kostnej, nieregularnym oddechem i zaburzeniami nerwowymi.

Większość nieprzetworzonych produktów żywnościowych jest bogata w fosfor. Duże ilości tego pierwiastka zawiera mięso zwierząt, jaja, orzechy, groch oraz kasze.

Jodjest niezbędnym składnikiem hormonów produkowanych przez tarczycę – trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4). Zdrowa tarczyca wychwytuje go z pożywienia oraz powietrza i włącza w strukturę białkową hormonów wpływających na funkcjonowanie całego organizmu – wzrost, rozwój umysłowy, przemianę materii, dojrzewanie układu nerwowego i kostnego.

Jod nie jest niebezpieczny dla zdrowego człowieka, gdyż jego nadmiar jest wydalany z moczem. Niewielki nadmiar jodu w organizmie jest nawet korzystny, gdyż zapobiega wchłanianiu przez tarczycę jodu radioaktywnego, który w środowisku pojawia się na skutek wybuchów bomb atomowych oraz awarii w elektrowniach jądrowych. Jod radioaktywny jest groźny dla zdrowia, gdyż uszkadza tarczycę i jest przyczyną nowotworu tego gruczołu.

Niedobór jodu wywołuje objawy typowe dla niedoczynności.

Jedynym naturalnym i pewnym źródłem jodu w żywności są ryby morskie. Natomiast zawartość jodu w warzywach, owocach, produktach zbożowych oraz mlecznych jest zmienna i zależy od miejsca uprawy lub hodowli. Gdy gleba jest uboga w ten składnik mineralny, rośliny na niej rosnące również zawierają go niewiele. Z kolei zawartość jodu w mleku i produktach mlecznych zależy od jego obecności w paszy spożywanej przez krowy.

Kobalt jest ściśle związany z witaminą B[sub:nhheel8p]12[/sub:nhheel8p] (kobalaminą) i pobudza procesy tworzenia się krwi, bierze aktywny udział w odbudowie otoczki mielinowej nerwów, uczestniczy w regeneracji organizmu po chorobach infekcyjnych.

Nadmiar kobaltu występuje bardzo rzadko, prawie wyłącznie u osób pijących w nadmiarze pewne rodzaje piwa, do których dodano kobalt w celu ograniczenia nadmiernego pienienia się. Nadmiar kobaltu może nasilać czynność tarczycy i szpiku kostnego, powodując nadmierną produkcję czerwonych ciałek krwi.

Niedobór kobaltu jest związany z niedoborem witaminy B12 i objawia się długim okresem rekonwalescencji po chorobie, podatnością do nawrotów przebytej choroby, niedokrwistością, dezorientacją, zmiennością nastrojów, zaburzeniami widzenia, a także przedwczesnym siwieniem włosów.

Największe ilości kobaltu organicznego znajdują się w wątróbce, cynaderkach, burakach, ostrygach i mięczakach. Dobrym źródłem kobaltu są także ziarna pszenicy, gryki i kakao.

Krzem jest składnikiem tkanki łącznej. Najwięcej znajduje się go w młodej tkance i naskórku. Wpływa też korzystnie na naczynia włosowate, zmniejszając ich przepuszczalność, przez co zapobiega powstawaniu sińców. Utrzymuje prawidłową elastyczność naskórka i włókien kolagenowych w skórze, utrudnia odkładanie się blaszek miażdżycowych na ścianach tętnic. Wykazuje silne właściwości przeciwzapalne i przeciwalergicznie oraz pobudza wzrost mięśni. Krzem jest też odpowiedzialny za elastyczność i wytrzymałość kości, paznokci, a także włosów.

Nadmiar krzemu jest wydalany z moczem, więc nie notuje się przypadków przedawkowania tego minerału.

Niedobór krzemu objawia się przedwczesnym starzeniem się skóry, rozdwajaniem się i wypadaniem włosów, kruchością paznokci, skłonnością do krwotoków, stanów zapalnych, schorzeń skórnych, odleżyn, grzybic, łupieżu. U kobiet niedobór krzemu sprzyja powstawaniu cellulitu i nadmiernym krwawieniom miesiączkowym. Bardzo niekorzystny jest niedobór krzemu u dzieci, gdyż upośledza proces mineralizacji kości, czego już nie da się odwrócić.

Krzem jest pierwiastkiem bardzo rozpowszechnionym w przyrodzie i rozpuszczalne związki krzemu w pewnych ilościach można znaleźć w zasadzie we wszystkich nieoczyszczonych pokarmach pochodzenia zarówno roślinnego, jak i zwierzęcego. Najbogatszym źródłem krzemu są zioła, głownie ziele skrzypu polnego, kwiat wrzosu, a także liść podbiału.

Magnez odgrywa ważną rolę w niemal wszystkich procesach zachodzących w organizmie. Jest składnikiem mineralnym, koniecznym do metabolizmu wapnia, fosforu, sodu, potasu i witaminy C. Odgrywa ważną rolę w procesie skurczu mięśni, w tym mięśnia sercowego. Stymuluje mechanizmy obronne organizmu, wpływa na prawidłowy rozwój układu kostnego, a także wywiera działanie uspokajające. Pomaga w utrzymaniu zdrowych zębów oraz zapobiega odkładaniu się wapnia w postaci złogów w układzie moczowym i pęcherzyku żółciowym.

Nadmiar magnezu jest wydalany z moczem i jest niebezpieczny jedynie w przypadku patologicznej niewydolności nerek.

Lista objawów niedoboru magnezu jest długa, a niektóre z nich to:
*nagłe zawroty głowy z utratą równowagi,
*drganie powiek,
*mgła lub migające punkciki przed oczami,
*drętwienie kończyn,
*bolesne skurcze mięśni,
*wypadanie włosów,
*łamanie się paznokci,
*próchnica zębów,
*szybkie męczenie się,
*częste bóle głowy,
*trudności w skoncentrowaniu myśli,
*wrażliwość na zmiany pogody (nieraz wywołująca różne bóle: zębów, dziąseł, stawów),
*kołatanie serca,
*bezsenność,
*koszmary senne,
*pocenie się w nocy,
*poranne zmęczenie,
*skłonność do płaczu,
*wrażenie ociężałości.

Dobrymi źródłami magnezu są:
*kakao,
*banany,
*gorzka czekolada zawierająca minimum 70% kakao,
*kasza gryczana,
*fasola,
*groch,
*orzechy włoskie i laskowe,
*migdały,
*świeże warzywa (najwięcej pietruszka),
*pieczywo z razowej mąki.

Mangan jest niezbędny do prawidłowego działania witamin B1 i E oraz aktywacji enzymów biorących udział w przemianie glukozy, glikogenu, tłuszczów oraz białek. Łagodzi toksyczne właściwości wielu związków. Jego obecność decyduje o prawidłowym rozwoju komórek, toteż mangan jest bardzo ważny w procesach reprodukcji oraz w prawidłowym funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego i utrzymaniu prawidłowej struktury kości.

Nadmiar manganu odkłada się w wątrobie, trzustce, jelitach, nerkach i tkance nerwowej sprzyjając chorobom Parkinsona i Basedowa. Na podstawie długoletnich badań amerykańscy naukowcy doszli do wniosku, że nadmiar manganu może powodować zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi u dzieci, w skrócie ADHD.

Niedobór manganu powoduje bóle stawów, brak popędu płciowego i zmniejszenie płodności, pesymizm, pogorszenie słuchu, suchość skóry i jej pękanie, szumy w uszach, zmęczenie i zniechęcenie, utratę masy ciała, opóźnienie w rozwoju fizycznym i prawdopodobnie padaczkę.

Najbogatszymi źródłami manganu są herbata i pieprz. Spore ilości tego minerału znajdują się także w kakao, pszennej mące razowej, świeżym szpinaku i sałacie, ziarnach grochu i fasoli, kaszy jęczmiennej oraz w orzechach.

Miedź wchodzi w skład wielu enzymów i bierze udział w ważnych procesach życiowych, m.in. regulacji ciśnienia krwi, pracy serca czy likwidacji stanów zapalnych. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu krwiotwórczego, uczestniczy w syntezie hemoglobiny i razem z żelazem bierze udział w ważnych procesach utleniania oraz w dostarczaniu tlenu do tkanek. Bierze udział w tworzeniu mielinowej osłonki włókien nerwowych. Istotny jest także wpływ miedzi na rozwój układu nerwowego oraz regenerację tkanki łącznej. Miedź wraz z cynkiem przeciwdziałają uszkodzeniom spowodowanym przez wolne rodniki tlenowe, poprzez ich dezaktywację.

Spożywanie roślin z upraw nawożonych siarczanem miedzi, a także używanie miedzianych naczyń i rur wodociągowych, może być przyczyną nadmiaru miedzi w organizmie. Miedź jest w gruncie rzeczy pierwiastkiem toksycznym i długotrwałe spożywanie żywności o podwyższonej zawartości miedzi wiąże się z ryzykiem zatruć, na co szczególnie narażone są dzieci i niemowlęta.

Nadmiar miedzi w pożywieniu powoduje takie choroby, jak: anemia, zaburzenia funkcjonowania układu oddechowego, zmiany w wątrobie, a także uszkodzenie ważnych organów – nerek, tkanki mózgowej oraz naczyń wieńcowych i mięśnia serca.

Niedobór miedzi obserwuje się rzadko. Braki miedzi, która jest magazynowana w wątrobie, mogą wystąpić głównie przy zaburzeniach jej wchłaniania, niedokrwistości, czy też na skutek przewlekłych biegunek. Niedobór miedzi może powodować uszkodzenie tętnic i serca, nadciśnienie i powstawanie zakrzepów krwi. Przy niedoborze miedzi dochodzi do zmniejszenia produkcji melaniny (barwnika skóry i włosów), zwiększa się podatność organizmu na infekcje bakteryjne oraz pasożytnicze. Niedobór miedzi przyczynia się także do wielu pozornie niepowiązanych ze sobą zaburzeń – wzrostu i płodności, zaburzeń sytemu nerwowego, zwłaszcza migrenowych bólów głowy, a także do osteoporozy.

Miedź występuje powszechnie w większości nieoczyszczonych produktów spożywczych. Najwięcej miedzi zawierają świeże warzywa i owoce, fasola, groch, orzechy, podroby, grzyby oraz pełnoziarniste produkty zbożowe.

Molibden jest niezbędnym składnikiem enzymów uczestniczących w wytwarzaniu kwasów DNA i RNA. Bierze udział w metabolizmie tłuszczów i uwalnianiu żelaza z zasobów tkankowych organizmu. Występuje w szkliwie nazębnym i nie jest wykluczone, że pomaga w zapobieganiu próchnicy zębów.

Nadmiar molibdenu w organizmie powoduje powstawanie skazy moczanowej, a w konsekwencji bóle i obrzęki stawów. Może też wywoływać objawy niedoboru miedzi, a także zaburzenia metabolizmu wapnia i fluoru w tkance kostnej.

Niedobory molibdenu spotyka się rzadko. Problemy z wchłanianiem w połączeniu z niewłaściwym odżywianiem (jedzenie w stołówkach, gotowe dania, konserwy) mogą prowadzić z upływem lat do niedoboru molibdenu w organizmie. Typowe objawy niedoboru molibdenu to przedwczesne starzenie się oraz impotencja.

Bogate w molibden są nasiona roślin strączkowych, mleko i sery, zielone warzywa liściaste, jarzyny, mięso i podroby.

Nikiel bierze udział w transporcie tlenu do tkanek, tworzeniu białek enzymatycznych, przemianach węglowodanów, białek i tłuszczów. Jest także niezbędny w tworzeniu wielu hormonów.

Nadmiar niklu w organizmie może być spowodowany wdychaniem dymów i zanieczyszczeń atmosferycznych. W tej formie nikiel, jako metal ciężki, łatwo ulega kumulacji w tkankach organizmu. W zbyt dużym stężeniu nikiel uszkadza błony śluzowe przyczyniając się do wystąpienia odczynów alergicznych. Nadmiar niklu może przyczynić się do rozwoju komórek nowotworowych.

Niedobór niklu w organizmie powoduje zwyrodnienie wątroby (najczęściej stłuszczenie), zniekształcenie kości, obrzęk stawów, zahamowanie wzrostu i obniżenie poziomu hemoglobiny we krwi oraz zaburzenie funkcji nerek.

Bogatym źródłem niklu są: czekolada, ryby, nasiona roślin strączkowych, głównie fasola i groch.

Potas wraz z sodem sterują całą gospodarką elektrolitów, mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu i odgrywają główną rolę w przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych. Potas bierze udział w prawidłowym funkcjonowaniu nerek i regulacji czynności serca. Ułatwia jasne myślenie polepszając zaopatrzenie mózgu w tlen, pomaga w usuwaniu produktów przemiany materii. Jest niezbędny do syntezy białek, bierze także udział w metabolizmie węglowodanów.

Nadmiar potasu zdarza się u osób unikających tłuszczów i jedzących duże ilości roślin bogatych w potas. Do objawów nadmiaru potasu należy nieprawidłowe odczuwanie bodźców, uczucie mrowienia ust i języka, skurcze mięśni, porażenia mięśni, zaburzenia pracy serca w postaci niemiarowości rytmu.

Do niedoboru potasu w organizmie dochodzi zwykle w wyniku jego nadmiernej utraty przez przewód pokarmowy (długotrwałe wymioty, biegunki) oraz nerki (choroby nerek, długotrwałe stosowanie leków moczopędnych i kortykosteroidów), a także w marskości wątroby i alkoholizmie. Przy obniżeniu stężenia potasu obserwuje się chroniczne zaparcia, utratę apetytu, skurcze jelit, nieregularne bicie serca, bóle głowy, dolegliwości mięśniowe, nadmierną suchość skóry, omdlenia, uczucie znużenia, zaburzenia koncentracji, nerwowość, problemy ze snem, spowolnioną reakcję na bodźce, pobudzenie albo osłabienie, trądzik u dorastającej młodzieży, a także wydłużony czas gojenia się ran.

Źródłem potasu jest większość roślinnych produktów spożywczych. Najwięcej potasu znajduje się w grochu, fasoli, orzechach, pomidorach, ziemniakach i świeżych warzywach.

Selen jest niezbędnym składnikiem organizmu, więc występuje we wszystkich komórkach naszego ciała. Wraz z witaminą E chroni komórki przed destrukcyjnym działaniem wolnych rodników tlenowych, stabilizuje błony komórkowe oraz steruje przemianami siarki w organizmie człowieka. Jako przeciwutleniacz, selen zapobiega przedwczesnemu starzeniu się komórek oraz powstawaniu zmian nowotworowych w różnych tkankach i narządach. Selen wraz z witaminą E wzmacnia funkcjonowanie systemu odpornościowego, zwiększając poziom wytwarzanych ciał odpornościowych. Ponadto selen pomaga w usuwaniu z organizmu toksycznych metali ciężkich, wpływa na prawidłowy rozwój płodu, głównie jego układu nerwowego i odpornościowego. Jest niezbędny do prawidłowego wzrostu i płodności.

Nadmiar selenu występuje na skutek przedawkowania jego preparatów i powoduje łysienie, osłabienie skóry, uszkodzenie paznokci, nadwrażliwość, nudności i wymioty.

Niedobór selenu wiąże się głównie z uszkodzeniem mięśnia sercowego (choroba Keshan) i z chorobami układu kostnego (choroba Kashin-Becka). Niedobory selenu mogą powodować osłabienie, choroby wątroby i trzustki, bladość, dolegliwości mięśniowe, dolegliwości stawowe, łamliwe paznokcie, oznaki starzenia się, podatność na zakażenia, zaburzenia czynności serca, zaburzenia widzenia.

Selen znajduje się w mięsie ryb morskich, czosnku, wołowej i cielęcej wątrobie, nieoczyszczonych produktach zbożowych, drożdżach, grzybach, pomidorach, orzechach, kukurydzy.

Siarka jest minerałem niezbędnym w procesach przemian białkowych. Wchodzi w skład wielu aminokwasów i innych związków, ważnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jeden ze związków siarki – kwas siarkowy jest wykorzystywany przez wątrobę w procesach odtruwania organizmu z zażywanych leków i innych toksycznych substancji. Wywiera także działanie antagonistyczne w stosunku do metali ciężkich, usuwając je z organizmu.

Zwiększenie ilości siarki w organizmie spotyka się w niewydolności nerek, niedrożności jelit i w białaczkach. U ludzi zdrowych nadmiar siarki jest wydalany z moczem i przy odżywianiu według zasad zdrowego odżywiania nie notuje się wypadków przedawkowania tego minerału.

Niedobór siarki obniża oporność organizmu, przyczyniając się częstego występowania chorób zakaźnych, wpływa na rozwój trądziku, łuszczycy, łojotoku, stanów zapalnych, opóźnia wzrost włosów i paznokci oraz opóźnia procesy regeneracji komórek.

Największe ilości siarki zawierają: czarna rzepa, gorczyca, brukiew, rzodkiew, kalarepa, czosnek, cebula, pokrzywa.

Sód odpowiada za utrzymanie odpowiedniego ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych i równowagi kwasowo-zasadowej. Zapewnia prawidłową czynność nerwów i mięśni, w tym mięśnia serca.

Nadmiar sodu wpływa na podwyższenie ciśnienia tętniczego i może mieć wpływ na choroby naczyniowe, cukrzycę, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, podwyższone stężenie cholesterolu oraz uczucie chronicznego zmęczenia.

Niedobór sodu występuje wskutek nadmiernego pocenia się, biegunek i wymiotów. Charakterystyczne objawy niedoboru sodu to pragnienie, a także osłabienie, mdłości i utrata łaknienia.

Źródłem sodu jest sól kuchenna (chlorek sodu), a więc zawierają go niemal wszystkie spożywane pokarmy.

Wanad ma udział w procesach metabolicznych lipidów i tłuszczów. Reguluje gospodarką innych minerałów, głównie sodowo-potasową i wapniowo-magnezową. Odgrywa kluczową rolę w procesach przemiany fosforanów oraz w produkcji erytrocytów.

Nadmiar wanadu jest toksyczny i uszkadza przede wszystkim system nerwowy wywołując psychozę maniakalno-depresyjną. Ma także negatywny wpływ na układ oddechowy i trawienny.

Niedobór wanadu powoduje wzrost stężenia glukozy we krwi oraz sprzyja rozwojowi miażdżycy i cukrzycy.

Źródłem wanadu są wszystkie zielone, świeże warzywa. Spore ilości wanadu znajdują się także w skórce dojrzałych wiśni.

Wapń w organizmie niemalże w całości odkładany jest w kościach i zębach. Rola tego minerału jest niezwykle istotna w każdym wieku, ale szczególnie w procesie kształtowania się tkanki kostnej u dzieci i młodzieży, gdy kości rosną i stają się twardsze. Ponadto wapń odgrywa ważną rolę w krzepnięciu krwi i utrzymywaniu prawidłowej pracy mięśnia sercowego.

Nadmiar wapnia występuje wskutek przedawkowania preparatów wapniowych i może powodować zaparcia, kołatanie serca, a także zwiększone ryzyko infekcji dróg moczowych.

Niedobór wapnia występuje wskutek niskiej zawartości przyswajalnych (organicznych) form tego pierwiastka w pożywieniu z jednej strony, i używania wapnia przez organizm do wydalania produktów przemiany materii z drugiej. Przy niewielkim jego niedoborze, występują skurcze mięśni, uczucie mrowienia i drętwienia w rękach i nogach, bóle w stawach i zwolnienie tętna. W głębokim deficycie wapnia pojawiają się krwotoki, zaburzenia snu, stany lękowe, złamania kości, a u dzieci zaburzenia wzrostu. Niedobór wapnia jest główną przyczyną próchnicy zębów i osteoporozy.

Znaczne ilości organicznego wapnia zawiera surowe mleko wiejskie, sardynki, orzeszki ziemne, orzechy włoskie, nasiona słonecznika i maku, fasola, brokuły, jaja oraz świeże warzywa i owoce.

Obfitym źródłem wapnia są skorupy jaj, najlepiej wiejskich, więc można je stosować w głębokich niedoborach tego pierwiastka.

Przepis: Należy użyć skorupek świeżych, najwyżej 2 - 3 dniowych jaj. Wysoka temperatura powoduje rozpad przyswajalnego organicznego wapnia na nieprzyswajalny wapń nieorganiczny, więc skorupek nie można gotować. W celu usunięcia ewentualnie znajdujących się na nich bakterii salmonelli, skorupki moczymy w 10% roztworze srebra koloidalnego. Do zakręcanego słoika wlewamy 200 ml wody oraz 20 ml srebra koloidalnego, wkładamy skorupki, słoik zakręcamy. Po 2 - 3 godzinach skorupki należy wyjąć, osuszyć na wolnym powietrzu i zmielić w młynku do kawy na proszek, który należy zażywać w ilości ¼ łyżeczki do herbaty dziennie. Sproszkowane skorupki jaj aktywność biologiczną zachowują 2 tygodnie.

Żelazo występuje we krwi jako składnik hemoglobiny – związku przenoszącego tlen z płuc do tkanek. W mięśniach wchodzi ono w skład mioglobiny – czerwonego barwnika mięśni, który odbiera tlen od krwinek czerwonych i wykorzystuje go do pracy mięśni. Żelazo wpływa na proces wzrostu, zwiększa odporność organizmu oraz zapobiega zmęczeniu.

Nadmiar żelaza w organizmie zdarza się wyłącznie w wyniku zabiegów medycznych – częstego przetaczania krwi lub podania żelaza drogą pozajelitową. Nadwyżka żelaza odkłada się w wątrobie, trzustce i innych narządach, wywołując patologiczny stan – hemosyderozę.

Przy odżywianiu zgodnym z zasadami zdrowego odżywiania organizm wchłania z przewodu pokarmowego niespełna 10% żelaza, co w pełni zaspokaja zapotrzebowanie na ten pierwiastek. Reszta żelaza jest wydalana ze stolcem. Jest to kolejny dowód, że w odpowiednio zbilansowanym pożywieniu nie brakuje substancji odżywczych, zaś wszelkie niedobory są wynikiem nieprawidłowego wchłaniania z jednej strony i zwiększenia użycia pewnych substancji do neutralizacji toksyn z drugiej.

Żelazo wchłaniane jest w żołądku, dwunastnicy i początkowym odcinku jelita czczego. Część żelaza jest magazynowana w tkankach jako ferrytyna i hemosyderyna, które stanowią zapasy do odbudowy hemoglobiny, na wypadek utraty krwi.

W tej sytuacji niedobory żelaza w ogóle nie powinny się zdarzać, a jednak się zdarzają, głównie to z trzech powodów:
Na niedobory żelaza z powodu niedostatecznej podaży w stanach zwiększonego zapotrzebowania najbardziej narażone są dzieci niejadki, odchudzające się dziewczęta i kobiety w ciąży.
Na niedobory żelaza z powodu jego utraty narażone są kobiety mające obfite krwawienia miesiączkowe oraz sportowcy uprawiający sport wyczynowy.
Na niedobory żelaza z powodu upośledzonego wchłaniania tego pierwiastka najbardziej narażone są osoby zażywające leki uszkadzające śluzówkę żołądka i dwunastnicy.

Niedobór żelaza wywołuje spaczone łaknienie, czyli apetyt na produkty niezaliczane do pokarmów (jak krochmal, lód, tynk i inne), obniżenie sprawności fizycznej, spadek możliwości koncentracji i sprawności umysłowej, zły nastrój, zmniejszenie odporności na przeziębienia oraz infekcje, zaburzenia rytmu pracy serca.

Wskutek długotrwałego niedoboru żelaza rozwija się niedokrwistość (anemia) objawiająca się ogólnym osłabieniem, bólami głowy, apatią i bladością skóry.

W łatwo przyswajalnej postaci, żelazo znajduje się w nieprzetworzonej żywności pochodzenia zwierzęcego – żółtkach jaj, wątrobie, mięsie (najwięcej wołowym, wieprzowym i baranim), cynadrach, płuckach, kaszance, czarnym salcesonie, a także w czerninie.

W szpinaku, wbrew powszechnie przyjętym mniemaniom, żelazo w dużych ilościach wcale nie występuje. Za to szpinak zawiera duże ilości witaminy B9, bez której nie jest możliwe powstawanie czerwonych ciałek krwi, w związku z czym niedobór witaminy B9 wywołuje anemię. Ponieważ powszechnie uważa się, że przyczyną anemii jest wyłącznie niedobór żelaza, a jedzenie szpinaku likwiduje anemię, to wniosek może być tylko jeden – szpinak jest doskonałym źródłem żelaza.

Autor: Józef Słonecki

Źródło: http://www.bioslone.pl/odzywianie/podstawy-wie
« Last Edit: (Wed) 13.08.2014, 21:32:46 by BladyMamut »
“Zacznij tam gdzie jesteś, użyj tego co masz, zrób co możesz”
Nie negocjuje na rozsądnych warunkach z ludźmi, którzy zamierzają mnie pozbawić rozsądku.


Jeśli widzisz uszkodzony post - kliknij "Zgłoś do moderatora". Dziekuje

Offline BladyMamut

  • Administrator
  • WyBudzony
  • *
  • Posts: 2 560
  • Reputacja: +12/-0
Re: Minerały, czyli makro i mikroelementy
« Reply #1 on: (Sat) 05.04.2014, 13:12:07 »
Coś o minerałach z innego źródełka

Wapń (Ca)

Wapń jest ważnym składnikiem mineralnym organizmu wpływającym na prawidłowe funkcjonowanie wielu mechanizmów regulacyjnych. Jest niezbędny w wielu procesach, m. in. przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, czynności mięśni, prawidłowym rozwoju układu kostnego, procesach krzepnięcia krwi, aktywacji niektórych enzymów, przepuszczalności błon. Wapń występuje w organizmie w ilościach przekraczających znacznie ilości jakiegokolwiek innego pierwiastka. Około 99% wapnia występuje w kośćcu. Zjonizowany wapń odgrywa ważną rolę w krzepnięciu krwi, w utrzymaniu właściwej pobudliwości serca, mięśni i nerwów. Bierze udział w przepuszczalności błon komórkowych. Od wapnia zależy działanie wielu enzymów, funkcjonowanie mięśni, gojenie się ran, hormonalna transmisja bodźców, mocne kości, odprężone nerwy, optymizm, entuzjazm, pogodny, wyrównany nastrój, prawidłowa czynność serca, prawidłowa krzepliwość krwi, przyswajanie żelaza w organizmie, zdrowe zęby, zdrowy sen. Wapń umożliwia przewodzenie impulsów nerwowych, jest odpowiedzialny za skurcze włókien mięśniowych, bierze udział w wielu procesach enzymatycznych, odgrywa znaczącą rolę przy regulacji pracy serca, działa przeciwalergiczne, uszczelnia błony biologiczne.

Występowanie:
czekolada, figi, groch, fasola, jogurt, kalarepa gotowana, kapusta szpinak, koper włoski, łosoś z puszki z ośćmi, makrela z puszki z ośćmi, migdały, orzechy laskowe, mleko tłuste, parmezan, ser ementaler, ser ricotta, ser gouda, sok pomarańczowy z dodatkiem wapnia, soczewica, suszone figi, camembert, żółtko jaja kurzego, mak.

Sód (Na)

Sód to najważniejszy kation płynu pozakomórkowego. Towarzyszą mu aniony, przede wszystkim: chlorkowy i wodorowęglanowy. Anion wodorowęglanowy niezbędny jest w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. Bardzo ważnym zadaniem sodu jest utrzymanie odpowiedniego ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych. Chroni on w ten sposób organizm przed nadmierną utratą płynów. Sód odgrywa również rolę w zachowaniu prawidłowej pobudliwości mięśni i przepuszczalności błon komórkowych. Sód i potas sterują całą gospodarką elektrolitów i mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu, odgrywają główną rolę przy przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych.

Występowanie:
chleb, halibut, dorsz, turbot, mleko pełne, oliwki, paluszki słone, sałata, brokuły, sardynki w oleju, seler, rzodkiewka, ser ementaler, ser gouda, ser edamski, szynka.

Potas (K)

Potas jest jonem wewnątrzkomórkowym, wpływającym na prawidłowe utrzymanie gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Jest niezbędny do syntezy białek, bierze także udział w metabolizmie węglowodanów. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego. Potas jest najważniejszym kationem płynu wewnątrzkomórkowego. Odgrywa zasadniczą rolę przy aktywności mięśnia sercowego. Wewnątrzkomórkowe stężenie potasu spełnia wiele metabolicznie ważnych funkcji, łącznie z biosyntezą białek. Potas i sód sterują całą gospodarką elektrolitów i mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu, odgrywają główna rolę przy przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych. Od potasu zależy: dotlenienie mózgu, działanie mięśni, funkcjonowanie i zaopatrzenie komórek, funkcjonowanie nerek, gospodarka wodna organizmu, prawidłowa czynność serca, przemiana węglowodanowa. Potas jest wyjątkowo ważny przy skurczach włókien mięśniowych, syntezie białek, glikogenu oraz przemianach glukozy.

Występowanie:
awokado, banany, brokuły, brzoskwinie suszone, burak ćwikłowy, chleb pełnoziarnisty, fasola półksiężycowa, fasola limeńska, fasola sucha gotowana, fasolka sojowa gotowana, groch, jogurt chudy, kabaczek, kapusta, łosoś, makrela, melon, kantalupa, migdały, mleko chude, morele suszone, orzeszki ziemne, pestki dyni, sałata, seler, śledź, snapper - ryba z mórz południowych, sok pomarańczowy, świeży sok pomidorowy, szparagi, szpinak gotowany, śliwki suszone, ziemniaki gotowane, ziemniaki pieczone.

Fosfor (P)

Fosfor występuje w każdej komórce organizmu, lecz ok. 80% fosforu występuje w połączeniach z wapniem w kościach. Fosfor odgrywa ogromną rolę w magazynowaniu i transporcie energii kiedy występuje w postaci estrów fosforanowych. Stosunek wapnia do fosforu w diecie ma wpływ na wchłanianie i wydalanie tych pierwiastków. Jeśli jeden z tych pierwiastków występuje w przewadze, wzrasta wydalanie drugiego. Fosfor potrzebny jest nie tylko do przemian energetycznych, ale bierze udział w tworzeniu kości i zębów, uczestniczy w równowadze kwasowo-zasadowej, współtworzy fosfolipidy, które służą za budulec dla mózgu i komórek nerwowych, uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych - dezoksyrybonukleinowego DNA i rybonukleinowego RNA.

Występowanie:
cielęcina, czekolada z mleka pełnego, kluski, mleko skondensowane, orzechy, nasiona, otręby i zarodki pszenne, pstrąg, tuńczyk, sardynki w oleju, ser ementaler, ser gouda, ser edamski, ser topiony, warzywa strąkowe, wątróbka, móżdżek, wędliny, wieprzowina wołowina, ziarno pełne, żółtko j aj a kurzego.

Cynk (Zn)

Cynk spełnia szereg podstawowych funkcji w organizmie. Jako składnik różnych enzymów (lub ich aktywator) bierze udział w metabolizmie białek i węglowodanów oraz przypuszczalnie tłuszczy. Przyswajanie go przez organizm jest bardzo różne, w zależności od jakości pożywienia oraz interakcji zachodzących między cynkiem a innymi pierwiastkami. Cynk odgrywa także istotną rolę w funkcjonowaniu układu rozrodczego, zwłaszcza u mężczyzn, oraz działa odtruwająco (antagonista kadmu i ołowiu). Istotny metabolicznie antagonizm zaznacza się między Zn-Cd i Zn-Cu. Poza tym wapń i magnez mogą działać ograniczająco na wchłanianie tego metalu. Cynk jest niezbędny do syntezy białek. Jest ważnym składnikiem enzymów trawiennych, bierze udział w magazynowaniu insuliny, wspomaga system immunologiczny. Cynk bierze udział w utrzymaniu równowagi innych pierwiastków śladowych jak manganu, magnezu, selenu i miedzi. Korzystne działanie cynku na organizm polega, poza ogólną poprawą metabolizmu, na przyspieszeniu gojenia ran, zwłaszcza ubytków skóry, poprawie sprawności umysłowej oraz na ochronie plamki żółtej oka przed zmianami zwyrodnieniowymi.

Występowanie:
cielęcina, duszone mięso, dynia i pestki dyni, homar, indyk pieczony, kraby gotowane, polędwica wołowa, orzechy, nasiona: dynia, słonecznik, ostrygi surowe bez muszli, ostrygi wędzone, ser żółty, śledzie, produkty zbożowe, otręby pszenne, wołowina, wątroba wołowa i wieprzowa, ślimaki, wątroba cielęca gotowana, węgorz, zboże, żółtko.

Magnez (Mg)

Magnez bierze udział w różnych procesach metabolicznych. Odgrywa ważną rolę w procesie skurczu mięśni (w tym mięśnia sercowego), utrzymuje normalny rytm serca oraz wpływa na pobudliwość nerwowo-mięśniową (antagonista wapnia). Wpływa także korzystnie na proces krzepnięcia krwi - jest stabilizatorem płytek krwi i fibrynogenu. Stymuluje mechanizmy obronne organizmu, wpływa na prawidłowy rozwój układu kostnego, a także wywiera działanie uspokajające. Magnez jest makroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania komórek; Witamina B6 (pirydoksyna) zwiększa syntezę GABA, który pełni funkcję neuroprzekaźnika w organizmie, ale ułatwia wchłanianie magnezu z przewodu pokarmowego. Dzięki synergicznemu działaniu obu składników preparat usuwa stany niepokoju o podłożu psychicznym lub somatycznym, nie upośledzając zdolności uczenia się i koncentracji. Zapobiega także stresom, bólom i zawrotom głowy. Magnez jest konieczny dla właściwego metabolizmu wapnia i witaminy C. Magnez wywiera wpływ na metabolizm sodu, potasu, i wapnia. Magnez potrzebny jest do syntezy białek, chroni naczynia włosowate mięśni przed uszkodzeniem, bierze udział w syntezie znacznej ilości enzymów, odgrywa kluczową rolę w biochemicznych przemianach energetycznych cukru we krwi. Wymienione procesy podlegają zaburzeniom przy niedoborze magnezu, który jest przyczyną także innych dysfunkcji metabolicznych w organizmie, głównie w komórkach mięśni gładkich i mięśnia sercowego. Magnez spełnia rolę w profilaktyce i terapii różnych chorób oraz zapobiega nadpobudliwości nerwowej, depresji i wegetatywnej dystonii.

Występowanie:
banany, drożdże piwowarskie, fasola, groch, gryka, kakao, czekolada, kraby, kurczak, migdały, orzechy brazylijskie, orzechy i nasiona, orzechy laskowe, orzechy włoskie, orzechy ziemne, orzeszki nerkowca, otręby pszenne, pestki dyni, produkty sojowe, ryby morskie, serdelki, soczewica, szpinak, szynka, soja wieprzowina, wołowina, ziemniaki.

Żelazo (Fe)

Żelazo wchodzi w skład wielu enzymów oraz związków metaloproteinowych biorących udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Żelazo stanowi podstawę hemoglobiny i mioglobiny oraz wielu enzymów żelazoporfirynowych, związanych z oddychaniem wewnątrzkomórkowym. Część żelaza jest bezpośrednio wykorzystywana przez komórki układu erytroblastycznego do produkcji hemoglobiny, pozostałość gromadzi się w postaci ferrytyny, głównie w wątrobie i śledzionie oraz innych narządach. Surowiczym białkiem nośnikowym żelaza jest transferyna. Żelazo zmagazynowane w organizmie pozostaje w dynamicznej równowadze z tym, które znajduje się w surowicy. Żelazo zapasowe może też występować w połączeniu z hemosyderyną, która jednak w przeciwieństwie do ferrytyny, cechuje się małą zdolnością do oddawania pierwiastka do tkanek i małą rozpuszczalnością. Żelazo to składnik erytrocytów, białka (hemoglobiny) przenoszącego tlen oraz białka magazynującego tlen w mięśniach (mioglobiny). Od żelaza zależy: działanie enzymów, stan krwinek czerwonych, oddychanie komórkowe, prawidłowa czynność serca, procesy podziału komórek, przemiana hormonalna, rozwój tkanki mięśniowej, stan układu odpornościowego, zaopatrzenie komórek w tlen. Zarówno wchłanianie, jak i metaboliczna funkcja żelaza są powiązane z oddziaływaniem innych pierwiastków. Szczególnie antagonistyczne działanie wykazują Kadm (Cd), Mangan (Mn), Ołów (Pb) i Cynk (Zn). W przypadku miedzi zależność ta ma charakter złożony i często synergistyczny, w związku z ich współdziałaniem w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Hamująco na bioprzyswajalność żelaza wpływa fosfor, co wynika z łatwego wytrącania się fosforanów tego metalu w różnych warunkach.

Występowanie:
chleb pełnoziarnisty, groch, fasola, soczewica, grzyby, małże, mięso, np. polędwica, szynka, karkówka, orzechy, owoce suszone, pestki dyni, wątróbka.

Miedź (Cu)

Miedź jest jednym ze stabilnych składników krwi ludzkiej. Jej stężenie w surowicy waha się najczęściej w granicach 100 - 130 mg/100 ml i jest nieznacznie większa u kobiet niż u mężczyzn.  Miedź, aktywując enzym niezbędny do budowy erytrocytów, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu krwiotwórczego. Istotny jest także jej wpływ - m.in. poprzez syntezę dopaminy na rozwój układu nerwowego oraz - poprzez syntezę kolagenu i elastyny - na regenerację tkanki łącznej. Ponadto miedź wraz z cynkiem przeciwdziałają uszkodzeniom wywołanym przez wolne rodniki tlenowe. Miedź jest składnikiem i aktywatorem enzymów w licznych reakcjach typu. Miedź konieczna jest dla absorpcji oraz metabolizowania żelaza. Miedź odgrywa rolę przy utlenianiu witaminy C. Podstawowa rola miedzi w organizmach zwierzęcych wiąże się z jej występowaniem w różnych enzymach biorących udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych, np.: oksydazie cytochromowej zwierząt wyższych; działa stymuluj ąco na ilość i aktywność hemoglobiny. Miedź występująca w ceruloplazminie (białko surowicy) jest jedną z bardziej ruchliwych form tego pierwiastka w organizmach i w tej postaci reguluje metabolizm oraz transport żelaza. Wpływa na metabolizm lipidów (np. cholesterolu) i właściwości mielinowej osłonki włókien nerwowych. Miedź jest niezbędna zarówno do prawidłowego metabolizmu tkanki łącznej, jak i do funkcjonowania komórek mózgu. Niedobór miedzi powoduje zatem zaburzenia w wymienionych procesach, które objawiają się w różnych zespołach chorobowych, jak np. anemie, ograniczenia wzrostu i płodności, zaburzenia sytemu nerwowego (migreny), choroby układu krążenia, a także osteoporoza. W komórkach zwierzęcych miedź koncentruje się głównie w mitochondriach, i jądrze, przy czym ilościowy jej udział w poszczególnych organellach komórkowych zależy od rodzaju tkanki. Dzięki zdolności do tworzenia połączeń z kwasami nukleinowymi może powodować trwałe zmiany ich struktury, a w następstwie i ich własności biochemicznych oraz genetycznych. Miedź łatwo tworzy połączenia z różnymi białkami, zwłaszcza drobnocząsteczkowymi oraz zawierającymi siarkę. Metalotioneina jako białko bogate w grupy sulfhydrylowe wykazuje dużą pojemność w stosunku do miedzi i jest odpowiedzialna w znacznym stopniu za zwiększoną jej zawartość w wątrobie. Interakcje zachodzące między miedzią, a innymi pierwiastkami mogą być przyczyną jej wtórnego deficytu lub toksyczności. Najczęściej występuje antagonizm miedzy miedzią i cynkiem (Cu-Zn), którym tłumaczy się wiele objawów związanych z niedoborem miedzi. Względny wzrost zawartości cynku oraz zwiększone wydalanie miedzi wywołuje różne zaburzenia metaboliczne, a głównie niewłaściwą przemianę lipidów, prowadzącą do schorzeń naczyń wieńcowych lub zaburzeń psychicznych. U zwierząt obserwuje się najczęściej zachwianie równowagi między miedzią (Cu) a molibdenem (Mo), co powiązane jest z dodatkowym oddziaływaniem siarki. Zwiększona zawartość molibdenu wyłącza z cyklu metabolicznego miedź, wywołując objawy jej deficytu. Antagonizm miedź - molibden (CuMo) potęgowany jest przez siarkę. Pod wpływem molibdenu wzrasta wiązanie miedzi w formie nieprzyswajalnych związków. Synergizm występujący w układzie Cu-Fe ma natomiast korzystny wpływ na przebieg różnych procesów enzymatycznych, a szczególnie przy syntezie hemoglobiny. Rola wapnia w procesach wchłaniania miedzi przez organizm jest korzystna, pomimo że na ogół miedź jest łatwiej przyswajalna z pożywienia o odczynie kwaśnym.

Występowanie:
grzyby, mięso, nasiona, nerki, orzechy, owoce suszone, pomidory, produkty pełnoziarniste, ryż brązowy, wątróbka, zielone warzywa liściaste, ziemniaki.

Chrom (Cr)

Chrom jest niezbędny dla normalnego rozwoju organizmu człowieka i organizmów zwierzęcych. Na ogół zawartość w diecie i paszach pokrywa zapotrzebowanie, które wynosi dla dorosłego człowieka 50-200 mg/dzień. Jego dzienną dawkę w pożywieniu szacuje się w Wielkiej Brytanii na 320 mg, a w Stanach Zjednoczonych na < 50 mg, która może nie pokrywać zapotrzebowania organizmu. Chrom stabilizuje poziom cukru we krwi. Obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów w naczyniach krwionośnych kontroluje poczucie apetytu, stymuluje przemiany energetyczne i syntezę kwasów tłuszczowych, pobudza transport aminokwasów do komórek, stymuluje działanie insuliny przy wykorzystaniu glukozy oraz zwiększa tolerancję na glukozę. Chrom jest rozpowszechniony w tkankach, chociaż w wyjątkowo małych ilościach. Zawartość chromu w organizmie dorosłego mężczyzny wynosi mniej niż 6 mg. Bardzo ograniczona ilość chromu w paszy zwierząt powoduje upośledzenie wzrostu i przeżywalności. Skutki te ustępują, jeśli dietę uzupełni się 5 ppm chromu. Na podstawie obserwacji stwierdzono zmniejszenie tolerancji na cukier u zwierząt żywionych dietą ubogą w chrom oraz ustalono, że objaw ten ustępuje po podaniu chromu. Chrom występuje w organizmach zwierzęcych głównie na dwóch stopniach utlenienia +3 i +6. Ponieważ zaznacza się tendencja do redukcji chromu, kation Cr3+ przeważa w większości tkanek z wyjątkiem wątroby. Chrom wiąże się z kwasami nukleinowymi i podlega koncentracji w komórkach wątroby. Metal ten spełnia istotną role w metabolizmie glukozy, niektórych białek oraz tłuszczów. Wchodzi w skład enzymów, np. trypsyny oraz stymuluje aktywność innych. Szczególnie interesujący a niewyjaśniony jest jego udział w metabolizmie cholesterolu. Przypuszcza się, że wzrost cholesterolu w surowicy u osób starszych pozostaje w związku ze spadkiem zawartości chromu w tkankach układu krążenia, natomiast funkcja chromu w przemianach glukozy jest ściśle związana z działaniem insuliny, a nadmierne spożywanie cukrów przyspiesza jego wydalanie z organizmu. Wydalanie Cr3+ jest znacznie mniejsze niż Cr6+. Niektóre schorzenia, a zwłaszcza układu krążenia wpływają na metabolizm chromu.

Występowanie:
czarny pieprz, drożdże piwowarskie, grejpfruty, grzyby, karczochy, melasa, mięso, orzechy, nasiona, orzeszki ziemne, ostrygi, pestki, produkty pełnoziarniste, pszenica i otręby pszenne, rodzynki, ryż brązowy, szparagi, śliwki, wątroba cielęca, żółtka jaj.

Molibden (Mo)

Molibden jest zaliczany do mikroelementów niezbędnych dla organizmu, aczkolwiek nie wykazano ewidentnych skutków jego niedoboru u człowieka. Stężenie tego pierwiastka w surowicy wynosi 6,0 +/-2,2 mikro-mol. Molibden wchodzi w skład następujących metaloenzymów: oksydazy ksantynowej, oksydazy aldehydowej, oksydazy siarczynowej, a także innych metaloenzymów biorących udział w metabolizmie białek, tłuszczów i puryn. Największe stężenie molibdenu w organizmie ludzkim stwierdzono w wątrobie i nerkach, w tkance kostnej i zębach.

Występowanie:
drożdże piwne, kalafior, nasiona, orzechy, pestki, produkty pełnoziarniste i sojowe, ryż brązowy, soczewica, szpinak, warzywa strąkowe, wątróbka wołowa, zielony groszek.

Kobalt (Co)

Ogólna zawartość kobaltu w ustroju wynosi 18,7 mikro-mol (1,1 mg), stężenie w surowicy wynosi 2+/-1 nmol/l. Dzienne zapotrzebowanie wynosi poniżej 10 microgram (poniżej 0,2 mikro-mol). Kobalt w organizmie występuje głównie pod postacią witaminy B[sub:2xie3v9u]12[/sub:2xie3v9u], będącej kofaktorem dwu ważnych enzymów: izomerazy metylomalonylo-CoA i reduktazy rybonukleotydowej. Witamina B[sub:2xie3v9u]12[/sub:2xie3v9u] uczestniczy też w tworzeniu koenzymów przenoszących fragmenty jednowęglowe i wbudowaniu ich w nowosyntetyzowane związki purynowe i pirymidynowe. Tak więc funkcja witaminy B[sub:2xie3v9u]12[/sub:2xie3v9u], a pośrednio kobaltu jest ściśle związana z syntezą kwasów nukleinowych.

Występowanie: witamina B[sub:2xie3v9u]12[/sub:2xie3v9u], aloes.

Stront (Sr)

Rola tego pierwiastka nie jest do końca wyjaśniona. Prawdopodobnie stront odgrywa rolę w procesach wzrostu kości, ma też zapobiegać próchnicy zębów. Być może ma udział w procesach energetycznych komórek. We krwi zawartość strontu wynosi 0,4+/-0,1 mikro-mol/l.

Nikiel (Ni)

Stężenie tego pierwiastka we krwi wynosi 82 +/- 22 nmol/l. W ustroju człowieka około 18% jego zawartości umiejscowione jest w skórze. Poza tym stosunkowo wysokie stężenie niklu stwierdzono w szpiku kostnym, węzłach chłonnych, jądrach, a także w pocie, za pośrednictwem którego odbywa się wydalanie tego mikroelementu. Rola niklu w organizmie nie jest jeszcze dobrze wyjaśniona. Przypisuje mu się udział w transporcie tlenu do tkanek, w syntezie białek enzymatycznych, w przemianach węglowodanów, tłuszczy i białek, tworzeniu hormonów. Bogatym źródłem niklu są: czekolada, pełne ziarno zbóż, ryby, nasiona roślin strączkowych. Niedobór niklu może być spowodowany błędami dietetycznymi oraz stresami.

Występowanie:
czekolada, kraby, nasiona, orzechy, produkty pełnoziarniste, ryby morskie, warzywa strąkowe.

Mangan (Mn)

Mangan bierze udział w różnych procesach fizjologicznych przede wszystkim jako aktywator enzymów regulujących metabolizm glukozy i innych węglowodanów, lipidów łącznie z cholesterolem oraz białek. Mangan nie wchodzi na ogół w skład tych enzymów, a jego funkcja nie jest specyficzna i może być zastąpiona przez inne metale, szczególnie przez magnez. Jeden z metaloenzymów zawierających mangan karboksylaza może funkcjonować także w połączeniu z innym metalem. Mangan jest niezbędnym składnikiem kości i bierze udział w prawidłowym funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Całkowita zawartość manganu w organizmie to 12-20 mg. Nerki i wątroba to główne narządy magazynujące mangan. Mangan należy do antyutleniaczy. Jego obecność konieczna jest dla metabolizmu witaminy Bi i witaminy E. Aktywuje niektóre enzymy biorące udział w procesie wytwarzania energii, syntezie glikogenu, syntezie mocznika oraz białek uczestniczących w procesie krzepnięcia krwi i regeneracji tkanki łącznej. Mangan wspomaga działanie magnezu w kościach. Wypiera magnez z połączeń w układach enzymatycznych, ale przeciwnie do wapnia i fosforu nie blokuje tych enzymów, ale pobudza je do jeszcze większej aktywności niż jony magnezu. Mangan jako katalizator bierze udział w trawieniu tłuszczów i cholesterolu. Od manganu zależy między innymi: aktywność płciowa, barwnik włosów, działanie wielu enzymów, działanie wielu witamin, funkcjonowanie trzustki, ma wpływ na kości i zęby, bierze udział w aktywnym oddychaniu komórkowym, odgrywa rolę w utrzymaniu prawidłowego stężenia cukru we krwi, wpływa na wytwarzanie hormonów, zawartość kolagenu w tkankach. Stężenie manganu w tkankach człowieka, szczególnie w kościach, spada z wiekiem. Jego niedobór powoduje deformacje kości, zahamowanie wzrostu oraz zaburzenia w koordynacji ruchów (np. ataksja u zwierząt). Spadek płodności związany z brakiem manganu jest wtórnym efektem zaburzenia syntezy cholesterolu i związków pokrewnych potrzebnych do syntezy hormonów płciowych i innych sterydów.

Występowanie:
avocado, groch, herbata, jęczmień, kukurydza, migdały, oliwki, orzechy laskowe, orzechy włoskie, orzeszki ziemne, orzeszki ziemne, owies, pietruszka, pszenica, ryż, słonecznik, szpinak, ziarno pełne, ziarno słonecznika, ziemniaki, żółtka jaj, żyto.

Selen (Se)

Selen jest niezbędnym składnikiem organizmów zwierzęcych i występuje we wszystkich komórkach. Najwięcej zawierają go: wątroba, nerki, trzustka. Biologiczna funkcja wiąże się przede wszystkim z występowaniem w peroksydazie glutationowej (GSHPx), która spełnia główną rolę ochronną przed utlenieniem lipidów błon komórkowych oraz bierze udział w metabolizmie nadtlenku wodoru (H2O2) i hydroksynadtlenków lipidowych. Selen odgrywa w tych procesach rolę zbliżoną do witaminy E (alfa -tokoferolu) i nieraz może ją zastępować w tej funkcji. Selen we krwi bierze udział w procesach metabolicznych na poziomie komórkowym - jako antyutleniacz chroni błony komórki przed generacją wolnych rodników dzięki czemu zmniejsza ryzyko wystąpienia raka, chorób serca i naczyń krwionośnych. Selen jest potrzebny do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych. Jest bardzo ważny dla funkcjonowania systemu immunologicznego. Selen jest niezbędny do prawidłowego wzrostu, płodności i w zapobieganiu różnym schorzeniom, odgrywa ważną rolę w przekazywaniu impulsów nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Selen jest rozpowszechniony w organizmie zwierzęcym, największe jego stężenia występują w warstwie korowej nerek, trzustce, przysadce i wątrobie. Większość selenu w organizmie jest stosunkowo labilna. Zawartość selenu w pokarmach jest bardzo zmienna i zależna od zawartości selenu w glebie przeznaczonej do uprawy. Niektóre zaburzenia u zwierząt na tle żywieniowym reagują na podanie selenu lub witaminy E wskazując, ze istnieje ścisły związek, między tymi dwoma składnikami. Selen jest uważany również za pierwiastek wybitnie toksyczny. Jeśli selen występuje w diecie w stężeniu około 5-15 ppm, to działa on w sposób wysoce toksyczny. Jednak w stężeniach poniżej 3 ppm selen przyspiesza wzrost i zapobiega wielu chorobom. Występuje najczęściej w połączeniu z aminokwasami, cysteiną (selenocytsteina) oraz metioniną (selenometionina). Rola innych, niedawno wyodrębnionych, związków selenu z białkami nie jest jeszcze dokładnie określona, ale najnowsze badania wskazują na ich istotne znaczenie w funkcjach RNA oraz w działaniu hormonów gruczołu tarczowego, regulujących przemiany aktywnych i nieaktywnych form jodotyroniny. Zawartość selenu we krwi dzieci na poziomie około 50 mg/l jest przypuszczalnie przyczyną zaburzeń w metabolizmie hormonów tarczycy u dziewcząt. Bioprzyswajalność selenu zależy zarówno od formy występowania i składu pożywienia, jak i od indywidualnych właściwości organizmu. Najłatwiej pobierane są seleniany oraz aminowe związki selenu. Przyswajalność selenu zwiększona jest w diecie bogatej w białka drobnocząsteczkowe oraz w witaminy (głównie E, A, C), a utrudniona przy podwyższonej ilości metali ciężkich i siarki. Niedobór selenu wiąże się głównie z uszkodzeniem mięśnia sercowego (choroba Keshan) i z chorobami układu kostnego (choroba Kashin-Becka). Ostatnio ukazuje się coraz więcej doniesień o związku między niedoborem selenu a schorzeniami nowotworowymi, jak również chorobami układu krążenia). Badania mieszkańców dwóch leżących blisko siebie osiedli w pobliżu Belgradu, o zróżnicowanej zapadalności na raka, wykazały, że gleby, żywność oraz surowica ludzi chorujących zawierały znacząco mniej tego pierwiastka (Se w surowicy: zakres 15,2-38, średnia 26 mg/l) niż środowisko oraz surowica krwi ludzi zdrowych, gdzie stwierdzono zakres stężenia w granicach 20,6-69, a średnio 39 mg/l. Stężenie selenu w surowicy krwi u Polaków wynosi średnio 50-60mg/l, a w niektórych regionach osiąga nawet > 100mg/l. Interakcje zachodzące miedzy selenem a metalami śladowymi mają znaczenie fizjologiczne. W organizmach powstają łatwo selenki metali (np. Cd, Hg, Pb, Ag, Ta), które ze względu na słabą rozpuszczalność podlegają wyłączeniu z biochemicznych procesów. W efekcie tych reakcji selen może unieruchamiać toksycznie działający nadmiar metali, które odkładają się głównie w organach miąższowych. Wpływ selenu za zwiększone zatrzymywanie metali, szczególnie rtęci i ołowiu w substancji międzykomórkowej nerek i wątroby może okazać się niekorzystny dla ogólnego metabolizmu. Ponieważ wymienione metale wykazują podatność do łączenia się z białkami drobnocząsteczkowymi, ograniczają przyswajanie selenu przez organizm. Wzrost zawartości tego pierwiastka w tkankach (np. serca, wątroby, nerek) powoduje w nich wtórny spadek stężenia magnezu, manganu i miedzi. Podskórna iniekcja roztworu seleninu sodu powodowała istotne obniżenie koncentracji miedzi w surowicy krwi owiec. Selen wchodzi w skład jednego z enzymów wydzielanych przez gruczoł tarczowy, co tłumaczy jego synergiczną funkcję w stosunku do jodu. Obecność siarki obniża toksyczne działanie selenu.

Występowanie:
czosnek, drożdże piwowarskie, grzyby, jajka, mąka pszenna pełny przemiał, małże, melasa, mięso, nasiona słonecznika, prażone orzechy brazylijskie, ostrygi gotowane, pszenica preparowana ("dmuchana"), ryż brązowy, sery, skorupiaki, szparagi, tuńczyk, wątróbka, wątróbka drobiowa gotowana.

Lit (Li)

Lit w surowicy krwi ludzi zdrowych osiąga stężenie do 10 |imol/l. Sole litu są stosowane w leczeniu schorzeń afektywnych, zwłaszcza w profilaktyce dwufazowej choroby afektywnej (oraz leczeniu depresji). W czasie leczenia należy utrzymać stężenie litu we krwi w terapeutycznych granicach 0,6 -1,5 mmol/l. Stężenie toksyczne wynosi ponad 2 mmol/l.

Bor (B)

Bor nie jest jeszcze zaliczany do pierwiastków niezbędnych dla człowieka i zwierząt, ale korzystne oddziaływanie na funkcjonowanie organizmów wskazuje na potrzebę uwzględniania jego zawartości w pożywieniu i paszy. Fizjologiczna rola boru nie jest dokładnie zbadana. Pojawiają się informacje o jego wpływie na metabolizm wapnia, fosforu i fluoru. Przypuszczalnie bor podnosi poziom hormonów sterydowych u człowieka, dzięki czemu wpływa na przyswajalność wapnia i zapobiega osteoporozie. Wspomina się o korzystnym oddziaływaniu boru w chorobach reumatycznych. Bor jest łatwo wchłaniany zarówno przez przewód pokarmowy i drogą oddechową i natychmiast następuje wzrost jego stężenia w nerkach, a także mózgu, wątrobie i tkance tłuszczowej. Bor nie jest kumulowany w organizmie człowieka i jest szybko wydalany. Najdłużej zatrzymywany jest w komórkach nerwowych. W wątrobie nerkach i mózgu stwierdzono zbliżone ilości.
Więcej na temat Boru w LINKU

Wanad (V)

Stężenie wanadu we krwi w osoczu wynosi 0,5+/-0,2mmol/l. Rola wanadu w metabolizmie człowieka nie jest jeszcze dokładnie zbadana. Niedobór tego pierwiastka opisano u zwierząt. Biologiczna rola wanadu ma wiązać się z procesami metabolicznymi lipidów, cukrów oraz gospodarką mineralną sodowo-potasową i wapniowo-magnezową. Kluczową funkcję przypisuje się wanadowi w procesach przemiany fosforanów oraz produkcji erytrocytów.

Siarka (S)

Siarka wchodzi w skład cysteiny, cystyny, metioniny, tauryny, glutationu, kwasu liponowego, biotyny, witaminy B1 oraz koenzymu A. Powstający w ustroju kwas siarkowy jest wykorzystywany przez wątrobę w procesach odtruwania wielu metabolitów i leków (ksenobiotyków). Grupy SH biorą udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Siarka wchodzi w skład sulfatydów i mukopolisacharydów. Dobowa ilość wydalanej z moczem siarki, pod postacią nieorganicznych siarczków, estrów kwasu siarkowego oraz siarki obojętnej (np. cystyny, cysteiny, tauryny) jest miarą przemiany białkowej i może być wykorzystywana do określania bilansu białkowego. Dobowe zapotrzebowanie na siarkę wiąże się ściśle z przemianą białkową i oraz witaminami: biotyną (wit. H), tiaminą (wit. B[sub:2xie3v9u]1[/sub:2xie3v9u] oraz z kwasem liponowym. Siarka zmniejsza toksyczność selenu i ma działanie antagonistyczne w stosunku do metali ciężkich. Niski stosunek siarki do metalu ciężkiego (ołowiu, rtęci, kadmu, miedzi) wskazuje na wzrost zapotrzebowania na białka zawierające aminokwasy siarkowe (cysteinę, cystynę, metioninę). Zawartość siarki we krwi pełnej wynosi 38+/-10mmol/l, w osoczu 24+/-10mmol/l i w erytrocytach 58+/-10 mmol/l. Zawartość siarki jest uzależniona od ilości spożywanego białka. Zwiększone stężenie siarki występuje w niewydolności nerek, niedrożności jelit, białaczkach.

German (Ge)

Zawartość germanu wynosi w wątrobie 150mikro-g/kg, w mięśniach > 100mikro-g/kg. Dzienna dawka zawarta w pożywieniu wynosi 0,35 mg, natomiast dopuszczalna 1,5 mg dziennie. German jest mało szkodliwy dla człowieka, ale wdychanie pyłów zawierających halogenki germanu działa toksycznie. German podlega koncentracji w nerkach, wątrobie, śledzionie i kościach, powoduje stłuszczenie wątroby i może wywoływać stany zapalne oraz zmiany mutagenne i teratogenne.

Glin (Al)

Dotychczas uważano, że związki zawierające glin są nieszkodliwe dla zdrowia. Alkaliczne związki aluminium znalazły zastosowanie w leczeniu stanów nadkwaśności, szczególnie w chorobie wrzodowej. Glin wchłania się z przewodu pokarmowego i ulega kumulacji w tkankach. Zwiększona zawartość glinu w tkankach organizmu jest niekorzystna dla zdrowia. Objawy nadmiernej kumulacji glinu w tkance mózgowej mogą prowadzić do zaburzenia pamięci i równowagi. Glin zmniejsza aktywność centralnego układu nerwowego, wiąże się z DNA komórek nerwowych, blokuje ważne enzymy centralnego układu nerwowego jak: ATP-azę Na/K oraz heksokinazę, zmniejsza wchłanianie zwrotne podstawowych neurotransmiterów mózgu: dopaminy, nor adrenaliny, serotoniny. Badania wskazują na związek kumulacji glinu z chorobą Alzheimera oraz z chorobą Parkinsona. Źródłami glinu są warzywa pochodzące z gleb zakwaszonych (w Polsce ok. 60% gleb jest zakwaszonych). Dodatkowo proces ten jest nasilony przy niedoborach glebowych magnezu i potasu. Glin występuje w lekach alkalizujących zawierających związki glinu, w wodzie z wodociągów (jeśli zawiera zwiększone ilości glinu), w pieczywie z przedłużonym terminem trwałości. Źródłem glinu mogą być naczynia aluminiowe.

Ołów (Pb)

Zatrucie ołowiem to: brak apetytu, kolki i skurcze, nadciśnienie tętnicze krwi, nerwowość. Ołów blokuje enzymy biorące udział w syntezie hemoglobiny, przyśpiesza niszczenie erytrocytów, hamuje wbudowywanie wapnia w struktury kości, prowadząc do ich osłabienia. Blokuje enzymy ośrodkowego układu nerwowego biorące udział w syntezie neurotransmiterów (przekaźników nerwowych), utrudnia wchłanianie jodu niezbędnego do prawidłowej czynności tarczycy. Do organizmu człowieka ołów dostaje się przez układ oddechowy i przewód pokarmowy, a stopień jego kumulowania jest uzależniony od wielu czynników, wśród których jest skład pożywienia oraz właściwości osobnicze. Średnie pobieranie ołowiu przez dorosłego człowieka szacowane dla różnych krajów wynosi 320-440 mg/dobę.

Kadm (Cd)

Praktycznie kadm nie występuje w organizmie człowieka w chwili narodzin, lecz nagromadza się stopniowo z powodu wyjątkowo długiego okresu półtrwania trwania w organizmie, wynoszącego przypuszczalnie od 16 do 33 lat. Ogólna zawartość kadmu w całym organizmie człowieka wynosi około 30 mg, z czego 10 mg znajduje się w nerkach, a 4 mg w wątrobie. Badania przeprowadzone na zwierzętach wskazują, że istnieje wzajemny antagonizm między kadmem a cynkiem, stwierdzono też współdziałanie między kadmem, żelazem oraz miedzią. Zatrucie kadmem powoduje: zniekształcenie kości, zaburzenie wzrostu, niepłodność, nowotwory, narośla skórne. Kadm blokuje enzymy cyklu Krebsa (cykl ten zapewnia produkcję energii), bezpośrednio uszkadza komórki nerwowe, hamuje uwalnianie acetylocholiny w ośrodkowym układzie nerwowym oraz przyśpiesza jej rozkład (aktywuje cholinesterazę). Kadm zaburza przemiany wapnia i fosforu w tkance kostnej - przyczynia się do rozrzedzenia struktury kości. Wypiera cynk ze ścian tętnic, zmniejsza ich elastyczność przyśpiesza rozwój miażdżycy oraz prowadzi do nadciśnienia. Kadm działa antagonistyczne do cynku, zaburza więc syntezę enzymów trawiennych oraz syntezę i uwalnianie insuliny, której produkcja wymaga obecności cynku. Kadm zaburza czynności gruczołu krokowego u mężczyzn, gromadzi się w nerkach, zaburzając ich czynność hormonalną i wydalniczą. Przy niedoborze cynku dochodzi do gromadzenia się kadmu w wątrobie i nerkach. Przy przewlekłym procesie może dochodzić do zaburzenia wzrostu, niepłodności, zaburzenia czynności nerek, zniekształcenia kośćca. Wchłonięty do organizmu kadm (przez przewód pokarmowy i częściowo oddechowy) tworzy kompleksy z białkami (np. małocząsteczkowa metalotionina), z którymi jest łatwo transportowany, a następnie deponowany głównie w nerkach i wątrobie. Kadm jest inhibitorem fosfatazy oraz enzymów zawierających grupy sulfhydrylowe, powoduje zaburzenia w metabolizmie białek, zakłóca przemianę witaminy B[sub:2xie3v9u]1[/sub:2xie3v9u]

Interakcje kadmu z Zn, Cu i Se polegają miedzy innymi, na wzajemnym wypieraniu się z kompleksu z metalotioniną. Dlatego zwiększenie zawartości wymienionych pierwiastków osłabia toksyczne działanie kadmu. Antagonizm kadm/żelazo (Cd/Fe) jest sprzężony z antagonizmem kadm/wapń (Cd/Ca) i wywołuje zwiększone wydalanie wapnia pod wpływem kadmu. Odporność organizmów na toksyczne działanie kadmu jest przypuszczalnie właściwością dziedziczną i wiąże się ze specyfiką metabolizmu.

Rtęć (Hg)

Zatrucie rtęcią to: zaburzenia widzenia i świadomości, stany dezorientacji i zagubienia, nagminne zapominanie, nerwowość. Około 10 % rtęci wprowadzanej do organizmu przez pokarm, skórę i płuca dostaje się do mózgu i tam się gromadzi. Wypiera z tkanki mózgowej cynk, a następnie przenika do jąder komórkowych i niszczy materiał genetyczny.
Więcej na temat rtęci można poczytać TUTAJ i TUTAJ

Bar (Ba)

Zawartość we krwi człowieka wynosi 0,5 -2,4 mikro-g/l. W organizmie człowieka najwięcej baru gromadzi się w kościach (70 ng/g). Pierwiastek ten może być silnie toksyczny jeśli występuje w łatwo rozpuszczalnych w wodzie związkach: chlorku baru BaCl[sub:2xie3v9u]2[/sub:2xie3v9u], azotanu baru Ba(NO[sub:2xie3v9u]3[/sub:2xie3v9u])[sub:2xie3v9u]2[/sub:2xie3v9u] czy węglanu baru BaCO[sub:2xie3v9u]3[/sub:2xie3v9u]. Związki trudno rozpuszczalne w wodzie jak np. siarczan baru nie są szkodliwe dla organizmu i są wykorzystywane jako tzw. papka barytowa w rentgenologii do prześwietlenia żołądka czy jelit. Toksyczną dawką dla człowieka jest 200 mg baru, a dzienna pobierana w pożywieniu ocenia się na 600-750 mikro-g. Wysokie stężenie baru w wodzie można łączyć z wystąpieniem wysokiego ciśnienia krwi i chorobami serca. Zatrucie barem w początkowym stadium objawia się zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, następnie niedowładem mięśni, zwłaszcza kończyn górnych i szyi, ponadto trudnościami w oddychaniu. Bar działa także hamująco na proces mineralizacji kości, w których jest łatwo odkładany. Mechanizm toksycznego działania tego pierwiastka polega na wypieraniu potasu i wiązaniu anionów siarczanowych.
« Last Edit: (Thu) 01.01.1970, 02:00:00 by Guest »
“Zacznij tam gdzie jesteś, użyj tego co masz, zrób co możesz”
Nie negocjuje na rozsądnych warunkach z ludźmi, którzy zamierzają mnie pozbawić rozsądku.


Jeśli widzisz uszkodzony post - kliknij "Zgłoś do moderatora". Dziekuje

Offline BladyMamut

  • Administrator
  • WyBudzony
  • *
  • Posts: 2 560
  • Reputacja: +12/-0
Re: Minerały, czyli makro i mikroelementy
« Reply #2 on: (Sat) 05.04.2014, 13:15:52 »
Metale ciezkie. Kilka bardzo prostych uwag o tym jak ograniczyc ich wnikanie do naszego organizmu

Była taka radosna epoka, gdzieś na przełomie lat 50-tych i 60-tych, kiedy mowilo się BEZKRYTYCZNIE ( i z pelnym przekonaniem), ze chemia leczy, zywi, ubiera, broni. Z perspektywy czasu wiemy, ze takie beztroskie stosowanie chemii zawsze i wszędzie nie pozostaje bez wplywu (ujemnego) na nasze zdrowie i srodowisko. W naszych organizmach moglibysmy  odkryc caly koktajl najroznorodniejszych substancji chemicznych. Po częsci są one odpowiedzialne za prawdziwą epidemię raka i innych chorob chronicznych (dawniej będących rzadkoscią). Posrod tego koktajlu substancji chemicznych obecnych w naszych organizmach znajdziemy wiele metali ciezkich. W niewielkich (sladowych) ilosciach niektore z nich są nawet  niezbedne dla prawidlowego funkcjonowania organizmu ludzkiego (np miedz). Ale ich nadmiar jest prawdziwym problemem. Oto kilka bardzo prostych rad, do zastosowania w zyciu codziennym, jak ograniczyc naplyw tych metali do naszego organizmu.

Aluminium.  Garnki aluminiowe.  W garnkach tych nie nalezy  gotowac zwlaszcza kwasnych potraw. Gdyz metal ten w warunkach bardzo  kwasnych  (lub bardzo zasadowych) ulega rozpuszczeniu i przechodzi do gotowanej zywnosci. Np nasze babcie wiedzialy, ze gotowanie kompotu z rabarbaru znakomicie czyscilo aluminiowe garnki. Podobne dzialanie mają pomidory, kapusta, szpinak, sosy z dodatkiem octu. Najlepiej byloby zastąpic garnki aluminiowe garnkami z materialow bardziej obojętnych jak stal nierdzewna czy pyreks.

Miedz. Lepiej nie stosowac rowniez garnkow miedzianych. Nadmiar tego metalu jest odpowiedzialny za wywolywanie stanow  wewnętrznego podekscytowania, schizofrenii, nadpobudliwosci. Miedz powoduje rowniez twardnienie tętnic, a to moze wywolywac nadcisnienie tętnicze.

Moze zdarzyc się, ze pewne elementy rur hydraulicznych są jeszcze wykonane z miedzi. Dlatego do gotowania i do przygotowania herbaty nie nalezy uzywac cieplej wody (z kranu), gdyz ta lepiej rozpuszcza metale (z rur) i przenosi je do naszego garnka. W przypadku kobiet istnieją dwa dodatkowe zrodla miedzi: pigulka  i miedziana spirala antykoncepcyjna.

Olow. Wini się go za następujące problemy: trudnosci w uczeniu się, zachowaniu  u dzieci, rak, choroby serca i nadcisnienie, choroby nerek i metabolizmu, depresja, dysfunkcje systemu odpornosciowego. W naszym otoczeniu olow znajduje się w gazetach (tusz drukarski), papierosach, niektorych puszkach (spawy olowiane), akumulatorach, bateriach, skazonej zywnosci (np zywnosc sprzedawana na straganach na jakiejs bardzo uczeszczanej ulicy).

Niektore puszki mogą zawierac olow. Konserw chyba lepiej z zasady unikac. Puszek nie nalezy tez przechowywac zbyt dlugo, gdyz zawarty w nich olow (spawy olowiane) wydziela się  w miarę uplywu czasu. Nie nalezy zostawiac otwartej puszki w lodowce. Do jej wnetrza dostaje się wtedy tlen  i zwiększa skazenie zywnosci metalami cięzkimi. W takim wypadku po prostu nalezy przelozyc zawartosc puszki na talerzyk (przed wstawieniem do lodowki).

Dzieci zarowno te idące samodzielnie, jak i te w wozku są bardzo narazone na wdychanie gazow z rur wydechowych samochodow. Dlatego, ze ich drogi oddechowe (nosy i buzia) znajdują się na tej samej wysokosci. Z tego samego powodu lepiej byloby nie biegac  w poblizu bardzo uczęszczanych ulic.

Na koniec bardzo skuteczna naturalna metoda na wszelkie zanieczyszczenia, czyli woda z octem.

Myjmy owoce i warzywa w wodzie z dodatkiem octu, gdyz ten sprawia, ze metale ciezkie (ktore osadzily się na nich z powietrza) opadają na dno. Ocet zabije rowniez pasozyty, np wywolujące toksoplazmozę (wskazane dla kobiet w czasie ciązy, ktore z powodu braku odpowiednich przeciwcial i ze strachu przed zakazeniem ograniczają spozycie surowych warzyw). Najlepiej byloby wyrzucic zewnetrzne liscie salaty, kapusty itp.

Źródło: zdrowiemodauroda.wordpress.com
« Last Edit: (Wed) 13.08.2014, 21:34:12 by BladyMamut »
“Zacznij tam gdzie jesteś, użyj tego co masz, zrób co możesz”
Nie negocjuje na rozsądnych warunkach z ludźmi, którzy zamierzają mnie pozbawić rozsądku.


Jeśli widzisz uszkodzony post - kliknij "Zgłoś do moderatora". Dziekuje